![ทายาทโดยธรรม ทายาทโดยธรรม](https://kclproperty.co.th/wp-content/uploads/2024/07/statutory-heir-1.jpg)
ทายาทโดยธรรม หมายถึง บุคคลที่มีสิทธิได้รับทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตตามกฎหมาย โดยไม่ต้องมีพินัยกรรม ทายาทโดยธรรมจะได้รับทรัพย์สินตามลำดับชั้นที่กฎหมายกำหนด ซึ่งในประเทศไทย กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับทายาทโดยธรรมคือ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ประเภทของทายาทโดยธรรม
ทายาทโดยธรรมแบ่งออกเป็น 6 ลำดับชั้นตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1629 ดังนี้
- ผู้สืบสันดาน : บุตรหลานของผู้เสียชีวิต
- บิดามารดา : พ่อแม่ของผู้เสียชีวิต
- พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน : พี่น้องที่มีพ่อแม่เดียวกันกับผู้เสียชีวิต
- พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดาเดียวกัน : พี่น้องที่มีพ่อหรือแม่เดียวกันกับผู้เสียชีวิต
- ปู่ย่าตายาย : ปู่ย่าตายายของผู้เสียชีวิต
- ลุงป้าน้าอา : ลุงป้าน้าอาของผู้เสียชีวิต
นอกจากนี้ คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ก็ถือเป็นทายาทโดยธรรมเช่นกัน โดยมีสิทธิได้รับทรัพย์สินร่วมกับทายาทในลำดับชั้นต่าง ๆ
คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่
ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของประเทศไทย มาตรา 1635 ระบุว่า คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่เป็นทายาทโดยธรรมเช่นเดียวกับทายาทอื่น ๆ โดยลำดับและส่วนแบ่งของคู่สมรสจะเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดมาตรา 1635 กำหนดว่า
- ถ้าผู้ตายมีทายาทในลำดับที่ 1 (บุตร) คู่สมรสจะได้รับส่วนแบ่งครึ่งหนึ่งของทรัพย์สินที่เหลือหลังจากหักหนี้สินและค่าใช้จ่ายในการจัดการมรดก
- ถ้าผู้ตายไม่มีทายาทในลำดับที่ 1 แต่มีทายาทในลำดับที่ 2 (บิดามารดา) คู่สมรสจะได้รับส่วนแบ่งสองในสามของทรัพย์สินที่เหลือ
- ถ้าผู้ตายไม่มีทายาทในลำดับที่ 1 และ 2 แต่มีทายาทในลำดับที่ 3 (พี่น้องร่วมบิดามารดา) คู่สมรสจะได้รับส่วนแบ่งสามในสี่ของทรัพย์สินที่เหลือ
- ถ้าผู้ตายไม่มีทายาทในลำดับที่ 1, 2 และ 3 แต่มีทายาทในลำดับที่ 4 (พี่น้องร่วมบิดาหรือมารดา) คู่สมรสจะได้รับส่วนแบ่งสี่ในห้าของทรัพย์สินที่เหลือ
- ถ้าผู้ตายไม่มีทายาทในลำดับที่ 1, 2, 3 และ 4 แต่มีทายาทในลำดับที่ 5 (ปู่ย่าตายาย) คู่สมรสจะได้รับส่วนแบ่งทั้งหมดของทรัพย์สินที่เหลือ
ดังนั้น คู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่จะได้รับส่วนแบ่งของมรดกตามลำดับและส่วนแบ่งที่กฎหมายกำหนดในมาตรา 1635
สิทธิและหน้าที่ของทายาทโดยธรรม
ทายาทโดยธรรมมีสิทธิและหน้าที่หลายประการ ดังนี้
สิทธิของทายาทโดยธรรม
- สิทธิในการรับมรดก : ทายาทโดยธรรมมีสิทธิได้รับทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตตามลำดับชั้นที่กฎหมายกำหนด
- สิทธิในการจัดการทรัพย์สิน : ทายาทโดยธรรมมีสิทธิในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต เช่น การขาย การแบ่งทรัพย์สิน เป็นต้น
- สิทธิในการคัดค้านการจัดการทรัพย์สิน : ทายาทโดยธรรมมีสิทธิในการคัดค้านการจัดการทรัพย์สินที่ไม่เป็นธรรม
หน้าที่ของทายาทโดยธรรม
- หน้าที่ในการชำระหนี้สิน : ทายาทโดยธรรมมีหน้าที่ในการชำระหนี้สินของผู้เสียชีวิตตามสัดส่วนของทรัพย์สินที่ได้รับ
- หน้าที่ในการจัดการทรัพย์สิน : ทายาทโดยธรรมมีหน้าที่ในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตให้เป็นไปตามกฎหมาย
- หน้าที่ในการแบ่งทรัพย์สิน : ทายาทโดยธรรมมีหน้าที่ในการแบ่งทรัพย์สินให้กับทายาทคนอื่น ๆ ตามสัดส่วนที่กฎหมายกำหนด
มีกรณีใดบ้างที่ไม่ถูกจัดอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรม
ในกฎหมายไทย มีหลายกรณีที่บุคคลจะไม่ถูกจัดอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรม แม้ว่าจะมีความสัมพันธ์ทางสายเลือดหรือความสัมพันธ์อื่น ๆ กับผู้เสียชีวิต กรณีเหล่านี้รวมถึง
บุคคลที่ถูกตัดสิทธิ์จากการเป็นทายาทตามคำสั่งศาล
- บุคคลที่กระทำการอันเป็นการทำลายชีวิตหรือทำร้ายผู้เสียชีวิต
- บุคคลที่กระทำการอันเป็นการทำลายพินัยกรรมของผู้เสียชีวิต
- บุคคลที่กระทำการอันเป็นการทำลายสิทธิ์ของทายาทคนอื่น ๆ
บุคคลที่ถูกตัดสิทธิ์จากการเป็นทายาทตามพินัยกรรม
- ผู้เสียชีวิตสามารถระบุในพินัยกรรมว่าบุคคลใดจะไม่ได้รับมรดก ซึ่งในกรณีนี้ บุคคลนั้นจะไม่ถูกจัดอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรม
บุคคลที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดหรือความสัมพันธ์ทางกฎหมาย
- บุคคลที่ไม่มีความสัมพันธ์ทางสายเลือดหรือความสัมพันธ์ทางกฎหมายกับผู้เสียชีวิต เช่น เพื่อนสนิท หรือบุคคลที่ไม่มีการจดทะเบียนสมรสกับผู้เสียชีวิต
บุคคลที่เสียชีวิตก่อนผู้เสียชีวิต
- บุคคลที่มีสิทธิ์เป็นทายาทโดยธรรมแต่เสียชีวิตก่อนผู้เสียชีวิต เช่น บุตรที่เสียชีวิตก่อนพ่อแม่ ในกรณีนี้ สิทธิ์ในการรับมรดกจะไม่ตกทอดไปยังบุตรของบุคคลนั้น
บุคคลที่ถูกตัดสิทธิ์จากการเป็นทายาทตามกฎหมาย
- กฎหมายอาจระบุว่าบุคคลบางประเภทไม่มีสิทธิ์เป็นทายาท เช่น บุคคลที่ถูกตัดสิทธิ์จากการเป็นทายาทเนื่องจากการกระทำผิดกฎหมาย
การเข้าใจถึงกรณีที่บุคคลจะไม่ถูกจัดอยู่ในฐานะทายาทโดยธรรมเป็นสิ่งสำคัญในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต เพื่อให้การจัดการทรัพย์สินเป็นไปอย่างถูกต้องและเป็นธรรม
![กระบวนการในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต กระบวนการในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต](https://kclproperty.co.th/wp-content/uploads/2024/07/statutory-heir-2.jpg)
กระบวนการในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต
การจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตมีขั้นตอนหลายขั้นตอน ดังนี้
1. การแจ้งการเสียชีวิต
เมื่อมีผู้เสียชีวิต ทายาทหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องต้องแจ้งการเสียชีวิตต่อเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานทะเบียนราษฎร์ เพื่อออกใบมรณบัตร
2. การสำรวจทรัพย์สิน
ทายาทต้องทำการสำรวจทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต ซึ่งรวมถึงทรัพย์สินที่เป็นอสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ เช่น บ้าน ที่ดิน รถยนต์ เงินฝากในธนาคาร เป็นต้น
3. การชำระหนี้สิน
ทายาทต้องทำการชำระหนี้สินของผู้เสียชีวิตก่อนที่จะทำการแบ่งทรัพย์สิน หนี้สินที่ต้องชำระรวมถึงหนี้สินที่เกิดขึ้นก่อนและหลังการเสียชีวิต
4. การแบ่งทรัพย์สิน
หลังจากชำระหนี้สินแล้ว ทายาทต้องทำการแบ่งทรัพย์สินตามลำดับชั้นที่กฎหมายกำหนด หากมีข้อพิพาทเกี่ยวกับการแบ่งทรัพย์สิน ทายาทสามารถยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อให้ศาลพิจารณาและตัดสิน
5. การโอนทรัพย์สิน
หลังจากแบ่งทรัพย์สินแล้ว ทายาทต้องทำการโอนทรัพย์สินที่ได้รับไปยังชื่อของตนเอง เช่น การโอนที่ดิน การโอนเงินในบัญชีธนาคาร เป็นต้น
ข้อควรระวังในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต
การจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและมีข้อควรระวังหลายประการ ดังนี้:
- การตรวจสอบหนี้สิน : ทายาทควรตรวจสอบหนี้สินของผู้เสียชีวิตอย่างละเอียด เพื่อป้องกันการชำระหนี้สินที่ไม่ถูกต้อง
- การแบ่งทรัพย์สินอย่างเป็นธรรม : ทายาทควรแบ่งทรัพย์สินอย่างเป็นธรรมและตามกฎหมาย เพื่อป้องกันข้อพิพาท
- การจัดการทรัพย์สินอย่างรอบคอบ : ทายาทควรจัดการทรัพย์สินอย่างรอบคอบและตามกฎหมาย เพื่อป้องกันการสูญเสียทรัพย์สิน
สรุป
ทายาทโดยธรรมมีบทบาทสำคัญในการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิต การเข้าใจถึงสิทธิและหน้าที่ของทายาทโดยธรรม รวมถึงกระบวนการในการจัดการทรัพย์สิน จะช่วยให้การจัดการทรัพย์สินเป็นไปอย่างราบรื่นและเป็นธรรมการจัดการทรัพย์สินของผู้เสียชีวิตเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและต้องการความรอบคอบ ทายาทโดยธรรมควรศึกษากฎหมายที่เกี่ยวข้องและปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหากมีข้อสงสัย เพื่อให้การจัดการทรัพย์สินเป็นไปอย่างถูกต้องและเป็นธรรม